Brussel, het hart van de Belgische economie, aangestuwd door de rand

De voorbije twintig jaar is de ruimtelijke spreiding van de economische activiteit geëvolueerd in België. De Brusselse metropool is nog altijd veruit het belangrijkste economisch centrum van het land, maar de groeisectoren verschillen steeds meer tussen het kerngebied, namelijk het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, en de rand. De nieuwste Factsheet van Brussels Studies wijst op enkele kerncijfers in deze evolutie, die meer in detail geanalyseerd wordt in het Cahier van het BISA nr. 15, dat op hetzelfde moment verschijnt.

Contrasterende economische dynamieken binnen de Brusselse metropool

Sinds 2003 is de economische activiteit van de Brusselse grootstedelijke regio in hetzelfde tempo gegroeid als die van heel België (1,7 % per jaar). Achter dit gemiddelde gaan echter grote verschillen schuil. Zo zijn Vlaams- en Waals-Brabant dynamischer dan het Brussels Gewest. Daarbij valt op dat Waals-Brabant de grootste groei van het land optekent (+3 % per jaar). Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest daarentegen vertoont een meer gematigde groei (+0,9 % per jaar), wat wijst op een economische terugval in de Brusselse metropool.
 

Een verschillende sectorale structuur tussen het hart van de metropool en de rand

De studie van het BISA geeft aan dat er twee redenen zijn voor deze zwakkere groei in het Brussels Gewest.

Enerzijds zijn er in Brussel meer sectoren aanwezig die onder druk staan, zoals telecommunicatie en postdiensten. De bijdrage aan de welvaartscreatie door deze sectoren, die historisch sterk verankerd zijn in het gewest, is sinds 2003 flink gedaald. In 2003 was telecommunicatie bijvoorbeeld goed voor 6,8 % van de welvaartscreatie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, tegenover 0,7 % in de rest van het land. Twintig jaar later vertegenwoordigt deze sector nog maar 3 % van de welvaartscreatie in Brussel.

Anderzijds zijn groeisectoren zoals farmaceutische productie, IT-diensten en handel minder sterk ontwikkeld in Brussel dan in de rest van het land. Doordat er meer ruimte is, de kosten er lager liggen en de regio vlotter bereikbaar is via de weg, weet de Brusselse rand een groter deel van deze groeiactiviteiten aan te trekken.

Dit resulteert in heel wat dynamischere sectorprestaties, wat het groeiverschil binnen de metropool tussen het Brussels Gewest en de rand verder vergroot.
 

Een toenemende specialisatie van Brussel in beheer- en besluitvormingsfuncties

Naast de vertraging van de groeidynamiek profileert Brussel zich meer dan ooit als politieke, bestuurlijke en besluitvormende hoofdstad. De voorbije twintig jaar is de Brusselse economie zich steeds meer gaan specialiseren in functies met een hoge toegevoegde waarde op het vlak van beheer en besluitvorming. De welvaartscreatie is hier dan ook in toenemende mate afhankelijk van activiteiten die verband houden met openbaar bestuur, bedrijfsbeheer en bedrijfsleiding (juridische aspecten, boekhouding en management), van financiële activiteiten en van de hoofdzetels van bedrijven die actief zijn op de hele Belgische markt.

Al deze activiteiten maken van Brussel een knooppunt dat het hele land verbindt. Deze sectorale specialisatie versterkt de centrale rol van het Brussels Gewest op het vlak van politiek en economisch bestuur. Hoewel Brussel welvaart creëert voor het hele land, is die Brusselse welvaart steeds vaker het resultaat van activiteiten in heel België. Op die manier wordt de onderlinge afhankelijkheid tussen het Brussels Gewest en de rest van het land alsmaar groter.
 

Meer weten?

- Factsheet van Brussels Studies: “Welvaartscreatie in Brussel: een perspectief over 20 jaar in België”.

- Cahier van het BISA nr. 15: “De geografie van de welvaartscreatie in België”.

Deze publicatie maakt deel uit van de nieuwe reeks Cahiers van het BISA “Brussel in het hart van de Belgische economie”, met diepgaande kwantitatieve analyses van de belangrijkste economische ontwikkelingen in het Brussels Gewest gedurende de afgelopen twintig jaar. Zoals alle Cahiers van het BISA combineert deze nieuwe reeks een pedagogische voorstelling van de Brusselse problematieken met gedetailleerde beschrijvingen van de gebruikte methoden en de verkregen resultaten.