Colloquium Brussel analyseren: het potentieel van enquêtes

Administratieve gegevens worden weliswaar vaak gebruik. Toch kunnen ook enquêtegegevens een rol spelen in de kennis over de Brusselse realiteit. Ze staan het met name toe om de thema’s te bestuderen waar administratieve gegevens geen betrekking op hebben, zoals bijvoorbeeld gezondheid, levensomstandigheden of de mobiliteit van personen. Dit colloquium gaat in op de manier waarop deze gegevens worden geproduceerd, op hun betrouwbaarheid en hun representativiteit. Concrete voorbeelden en resultaten komen eveneens aan bod.

Datum: donderdag 28 mei 2026, 8u45 tot 17u00

Plaats: “Maison des Associations Internationales”,
              Washingtonstraat 40
              1050 Elsene
 

Programma

8u45     Onthaal

9u          Welkom │ Astrid Romain & Xavier Dehaibe, BISA
 
9u15     Inleiding - Enquêtegegevens: voordelen, beperkingen en complementariteit met administratieve gegevens │ Joël Girès, OBGW & Virginie Maghe, BISA 

                   Samenvatting:

             Statistische analyses hebben twee belangrijke bronnen. Administratieve gegevens zijn exhaustief, maar hebben hun beperkingen die verband houden met hun finaliteit van het beheren van gegevens. Enquêtegegevens bestrijken bredere onderwerpen, maar zijn onderhevig aan een zekere mate van onzekerheid. In deze presentatie worden de specifieke eigenschappen van deze bronnen en de goede praktijken m.b.t. het gebruik van enquêtes belicht.

                   Bio:

             Joël Girès is socioloog bij het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn. Hij publiceerde onlangs een analyse over energiearmoede in Brussel op basis van de SILC-enquête. Momenteel doet hij onderzoek naar de toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg.

             Virginie Maghe is methodoloog bij het Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse. Ze is verantwoordelijk voor de methodologische opvolging van de Brusselse steekproeven in federale enquêtes en biedt technische ondersteuning aan Brusselse instellingen bij de uitvoering van hun enquêtes.

10u        Armoede in België opvolgen: enquête en/of administratieve gegevens? │ Adrien Mierop, Statbel 

                   Samenvatting:

             Deze presentatie vergelijkt drie gegevensbronnen voor het inkomen in België: de EU-SILC-enquête, de administratieve databank ADI (Administrative Disposable Income) en de fiscale inkomens. Hun bijdrage aan het meten en het opvolgen van armoede wordt uitgewerkt. Ook hun verschillen (definitie, dekking, methode, enz.) en hun complementariteit worden benadrukt. Door te focussen op het Brussels Gewest wordt aangetoond welke bron de voorkeur geniet naargelang de behoeften of onderzoeksvragen.

                   Bio:

             Adrien Mierop is Attaché Statistiek in het departement Sociale Statistieken bij Statbel, het Belgische statistiekbureau. Hij is houder van een diploma “kwantitatief onderzoek in de sociale psychologie” en werkt aan de EU-SILC-enquête, waar hij verantwoordelijk is voor de gegevensverwerking en de productie van indicatoren m.b.t. levensomstandigheden en armoede.

10u40   Pause 

11u10   Wanneer enquêtes onontbeerlijk zijn: het huisartsengebrek en de energiearmoede in Brussel │ Sarah Missine, OBGW

                   Samenvatting:

             De presentatie zal ingaan op de vraag: wanneer is het nodig om met enquêtegegevens te werken? Een aantal voor- en nadelen van enquêtes en administratieve data worden gepresenteerd op basis van twee grote recente onderzoeksprojecten van het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn. Deze projecten hebben betrekking op de berekening van de huisartsentekorten in het Brussels Gewest en de berekening van energiedeprivatie.

                   Bio:

             Sarah Missinne werkt als sociologe en statisticus bij het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn, de studiedienst van Vivalis (GGC). Haar onderzoeks- en beleidsprojecten focussen zich op allerlei aspecten van gezondheid, de toegankelijkheid van de eerstelijnszorg en de berekening van huisartsentekorten.

11u50   Woon-werkverkeer in Brussel: analyses met de OVG-enquête │ Korneel Debaene, Brussel Mobiliteit & Thomas Ermans, BISA

                   Samenvatting:

             Het woon-werkverkeer heeft voor veel Brusselse huishoudens een belangrijke impact. Het structureert hun dagelijks leven en is vaak afhankelijk van verschillende beperkende factoren (uurrooster, bereikbaarheid van de werkplek, kinderen naar school brengen, enz.). Aan de hand van het Onderzoek Verplaatsingsgedrag (OVG) belicht de presentatie deze verscheidenheid en de manier waarop huishoudens hun middelen inzetten om zich te verplaatsen.

                   Bio:

             Korneel Debaene is data scientist bij Brussel Mobiliteit. Hij is wiskundige van opleiding, analyseert verschillende mobiliteitsgegevens (verkeersveiligheid, files, enz.) en is vooral geïnteresseerd in enquêtes naar verplaatsingsgedrag. Hij leidt momenteel het gewestelijk Onderzoek Verplaatsingsgedrag (OVG).

             Thomas Ermans is analist bij de cel Grondgebied en Bevolking van het BISA. Hij is geograaf van opleiding en houdt zich vooral bezig met vragen rond mobiliteit en de ruimtelijke toegankelijkheid van het grondgebied.

12u30   Lunch

13u45   The Social Study: presentatie en enquête over de perceptie van Brussel in Vlaanderen │ Audrey Vandeleene, The Social Study & Pieter Moens, Vlaams Agentschap Binnenlands Bestuur

                   Samenvatting:

             The Social Study is een onderzoeksinfrastructuur die de 10 Belgische universiteiten met elkaar delen. Ze maakt het mogelijk om enquêtegegevens te verzamelen via een panel van 5000 Belgische inwoners. Dankzij de probabilistische steekproef zijn analyses representatief voor de hele bevolking. De presentatie zal bepaalde resultaten van de perceptie van Brussel in Vlaanderen belichten.

                   Bio:

             Audrey Vandeleene is strategisch coördinator van de interuniversitaire onderzoeksinfrastructuur The Social Study en verantwoordelijk voor de externe communicatie. Ze is postdoctoraal onderzoekster bij het “Centre d’Etude de la Vie politique” (CEVIPOL) en universitair hoofddocent in de politieke wetenschappen aan de ULB. Haar onderzoek focust onder andere op de democratie binnen partijen, elites, vrouwen in de politiek.

             Pieter Moens is beleidsmedewerker onderzoek en evaluatie bij het Vlaams Agentschap Binnenlands Bestuur. Vanuit het team coördinatie Brussel en Vlaamse Rand voedt hij beleidsmakers met cijfermateriaal, begeleidt hij onderzoeksopdrachten (bv. de taalbarometers) en deelt hij relevante data en analyses met het brede publiek.

14u25   Speedpresenting - Korte presentaties van concrete gevallen van enquêtegebruik

• Kerncijfers uit de gezondheidsenquêtes │ Stefaan Demarest, Sciensano

                   Samenvatting:

             In de uiteenzetting wordt ingegaan op de resultaten van de sinds 1997 georganiseerde gezondheidsenquêtes in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Daarnaast wordt stilgestaan bij de methodologische problemen bij het uitvoeren van deze enquêtes en wordt een mogelijke nieuwe piste hieromtrent toegelicht.

                   Bio:

             Stefaan Demarest (MSc, PhD) is sinds de eerste gezondheidsenquête betrokken in de voorbereiding en de uitvoering ervan. Inhoudelijk gaat zijn aandacht vooral uit naar de methodologische aspecten van de enquête, langdurige beperkingen en sociaaleconomische ongelijkheden in gezondheid. Sinds 2018 is hij de functionele chef van het team ‘surveys’ van de dienst Gezondheidsinformatie bij Sciensano (Wetenschappelijke Directie Epidemiologie en Volksgezondheid).

• De plaats van huisvesting in het huishoudbudget │ Symi Nyns, BISA

                   Samenvatting:

             Huisvesting vormt een vaste uitgave voor huishoudens. Deze presentatie verkent het aandeel ervan in het huishoudbudget vertrekkende van gegevens uit de Huishoudbudgetenquête. Ze belicht de belangrijkste bevindingen, benadrukt de beperkingen ervan en plaatst ze in perspectief door ze te vergelijken met de resultaten van de SILC-enquête.

                   Bio:

             Symi Nyns is geografe, experte bij het BISA sinds 2023 in de Cel Grondgebied en Bevolking. Haar analyses betreffen voornamelijk het thema huisvesting.

• De bronnen van de huurprijzen │ Hugo Périlleux, ULB-IGEAT

                   Samenvatting:

             Alhoewel vastgoedgegevens erg veel worden gebruikt, zijn ze ondoorzichtig en erg vertekend. De cijfers over huurovereenkomsten zijn bijvoorbeeld afhankelijk van de registratiepraktijken. Daarom zijn beter beheerde enquêtes zo belangrijk. In de presentatie worden de belangrijkste bronnen over huurprijzen in Brussel, hun methoden en hun biases met elkaar vergeleken.

                   Bio:

             Hugo Périlleux is econoom en geograaf aan de ULB (in de Toegepaste Geografie en de Geo-informatie). Zijn onderzoek richt zich voornamelijk op de huurinkomsten in de Brusselse huursector, de eigendomsstructuur van huurwoningen, de herbestemming van woningen tot toeristische accommodaties en de regulering van huurprijzen. Hij nam deel aan de werkzaamheden rond het “rooster van de huurprijzen” en de enquête van het Observatiecentrum van de huurprijzen.

• Inkomensgelijkheid tussen mannen en vrouwen │ Gwendoline Moreau, BISA

                   Samenvatting:

             Overal in Europa verdienen mannen meer dan vrouwen en België vormt daarop geen uitzondering. Hoe zit het in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en hoe evolueert de situatie? Aan de hand van statistieken uit de Loonstructuurenquête (Structure of Earnings Survey, SES) maakt het BISA een stand van zaken van gelijke verloning in het Gewest op.

                   Bio:

             Gwendoline Moreau is experte bij het BISA sinds 2021. Haar analyses betreffen voornamelijk twee thema’s. Enerzijds overheidsfinanciën, en meer bepaald grondige analyses van de inkomsten en uitgaven (ook wel spending reviews genoemd). Anderzijds de arbeidsmarkt, en in het bijzonder de dynamiek van jobs en werknemers.

• Veiligheidsmonitor 2024 │ Isabelle Van den Steen, Federale Politie

                   Samenvatting:

             De Veiligheidsmonitor peilt naar de mening van burgers over veiligheid en hun eventuele slachtofferschap, met of zonder aangifte, om een schatting te maken van het “dark number”, d.w.z. de niet-gemelde misdrijven. De presentatie gaat in op de methodologie, de belangrijkste resultaten van 2024 en de vergelijking daarvan met de officiële statistieken om overeenkomsten en verschillen tussen de perceptie en geregistreerde feiten in kaart te brengen.

                   Bio:

             Isabelle Van den Steen is doctor in de geografische wetenschappen. Ze is verantwoordelijk voor de Veiligheidsmonitor bij de Federale Politie, waar ze werkt sinds 2004. Als strategisch analist stuurt ze het hele proces van de enquête aan: administratief beheer, herziening van de vragenlijst, analyse van de tendensen op federaal niveau en opleiding van gebruikers en gebruiksters.

• De determinanten van het welzijn van de Brusselaars │ Mattéo Godin, BISA

                   Samenvatting:

             In het huidige politieke discours ligt de nadruk vaak op koopkracht. Is geld het enige dat telt voor de bevolking? Wat zijn de belangrijkste determinanten van het welzijn van de Brusselaars? Kunnen deze verschillende factoren worden gerangschikt? Aan de hand van de Europese enquête naar inkomsten en levensomstandigheden (SILC) onderzoekt het BISA de belangrijkste factoren die bepalend zijn voor de mate van tevredenheid in het leven van de Brusselaars. 

                   Bio:

             Mattéo Godin is econoom, expert in de cel Werk en Economie sinds 2019. Hij is gespecialiseerd in de analyse en de ontwikkeling van economische indicatoren.

15u30   Slotwoord │ Olivier Gillis, OBGW

15u40   Gezellig samenzijn & ontmoeting met de speedpresenting-sprekers en -spreeksters

17u        Einde